Przejdź do treści
Home » Blog » Stanowisko dot. ochrony „Żabich Dołów”

Stanowisko dot. ochrony „Żabich Dołów”

Mieszkańcy Bytomia, Chorzowa oraz Piekar Śląskich wyrażają sprzeciw dla decyzji Wojewody Śląskiego udzielającej przedsiębiorstwu JK Technology zgodę na rozbiórkę nasypów kolejowych przecinających obszar „Żabich Dołów”. Obszar ten choć objęty ochroną prawną na poziomie lokalnym oraz stanowiący istotny dobytek krajobrazowy obu miast, wciąż nie uzyskał statutu rezerwatu przyrody.

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Żabie Doły” powstały w 1997 roku zajmuje obszar ponad 226 hektarów znajdujący się w granicach Chorzowa, Bytomia oraz Piekar Śląskich. W 2018 roku Rada Miasta Chorzów podjęła uchwałę o ochronie tego obszaru ze względu na jego walory estetyczne oraz naukowe. Dla mieszkańców bytomskiego osiedla Arki Bożka teren ten jest idealnym miejscem wypoczynkowym oraz rekreacyjnym, ale do „Żabich Dołów” przyjeżdżają chętnie ludzie z całego kraju.

Obszar ten w nieprzeciętny sposób ukazuje wpływ osłabienia aktywności przemysłowej na odbudowę środowiska naturalnego oraz powrót dzikiej przyrody. Teren ten uległ przekształceniu na skutek działalności człowieka w zakresie górnictwa cynku i ołowiu oraz górnictwa węgla kamiennego. Część zbiorników powstała jako osadniki wykorzystywane przez zakłady przemysłowe, natomiast część w wyniku osiadania gruntu. Stawom towarzyszą zwałowiska oraz liczne nasypy kolejowe. Taka sytuacja sprzyjała wykształceniu się licznych siedlisk przyrodniczych.

Ochrona środowiska naturalnego jest w pełni uzasadniona. Należy pamiętać o tym, że w obliczu negatywnych zmian klimatycznych oraz problemów związanych z zanieczyszczeniem środowiska, zachowanie zieleni również poza ścisłym śródmieściem znajduje swój interes na wielu płaszczyznach, również ekonomicznych i wizerunkowych, z uwzględnieniem funkcji rekreacyjnych oraz wypoczynkowych dla wszystkich mieszkańców Bytomia.

Zgodnie z przekazami prasowymi, spółka JK Technology nabyła tereny w 2019 roku, w związku z czym przedstawiciele przedsiębiorstwa powinni być świadomi wszelkich konsekwencji związanych z ochroną tego obszaru. Choć zakup odbył się po uznaniu „Żabich Dołów” za obszar chroniony, spółka utrzymuje że działa w granicach prawa, czego dowodem mają być pozytywne decyzje Wojewody Śląskiego dotyczące udzielenia zgody na wykonywanie prac rozbiórkowych na tym obszarze. Pomija ona jednak m.in. konieczność dojazdu do tego obszaru ciężkich pojazdów, które fizycznie uszkodzą pozostałą część „Żabich Dołów” wpływających w sposób fizyczny na dzisiejszy krajobraz.

Swoboda dysponowania swoim majątkiem ograniczona jest wyłącznie wolnością innych ludzi. Dlatego wraz z ochroną własności przypominać będziemy o odpowiedzialności za podejmowane decyzje, w tym również takie które odznaczają się negatywnym wpływem na inne jednostki. Uważamy, że spółka w sposób świadomy działa na granicy prawa, wymuszając na mieszkańcach oraz miastach zmianę obowiązujących przepisów oraz uchwał pod prowadzoną działalność rozbiórkową, nie zważając jednak na istotne konsekwencje swoich działań.

Stowarzyszenie Bytomianie wyraża krytyczne stanowisko w stosunku do decyzji Wojewody Śląskiego podważające w całości stanowiska gminnych jednostek samorządu terytorialnego, a więc organów reprezentujących bezpośrednio samych mieszkańców. Aktywność Wojewody w tym zakresie stanowi dowód na zmarginalizowanie roli lokalnych samorządów oraz jawne podważanie ich kompetencji przez władze centralne. Istnienie stanowiska Wojewody oraz jego podległość wobec Prezesa Rady Ministrów w krytyczny sposób wpływa na samorządność terytorialną w Polsce.

Stojąc po stronie decentralizacji, mając na uwadze ochronę interesu mieszkańców oraz zabiegając o wzmocnienie aspektów demokracji bezpośredniej, uważamy że kompetencje Wojewody stanowią poważne zagrożenie dla samorządności regionów, a stanowiska te piastują osoby wyznaczane przez Prezesa Rady Ministrów z pominięciem procesu wyborczego. Jako stowarzyszenie oczekujemy w tym zakresie pełnej transparentności oraz postulujemy o zmiany w zakresie powoływania władz wojewódzkich. W zależności od przyjętej organizacji prawnej, Wojewoda lub Marszałek powinien być wybierany bezpośrednio podczas wyborów samorządowych. Zakończyłoby to spory kompetencyjne oraz zwiększyło prestiż samego stanowiska.

Stowarzyszenie Bytomianie apeluje o przeprowadzenie publicznej debaty pomiędzy przedstawicielami władz samorządowych miast Bytom, Chorzów i Piekary Śląskie, Wojewodą Śląskim, przedstawicielami spółki JK Technology oraz niezależnymi ekspertami w dziedzinie budownictwa, architektury krajobrazu oraz ochrony środowiska naturalnego. Dostęp do informacji dotyczących planów inwestycyjnych spółki oraz działań podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego jest ograniczony. Decyzję natomiast wydano bez konsultacji dla terenu oczekującego na otrzymanie statusu rezerwatu przyrody.

W imieniu mieszkańców głos w tej sprawie zabrała oddolna inicjatywa Ratujmy Żabie Doły, której inicjatorzy podjęli kroki ku ochronie dobytku „Żabich Dołów”. Choć w sieci istnieje zbiórka podpisów pod petycją online, inicjatorzy zwracają uwagę, że na ścieżce urzędowej pierwszeństwo mają tradycyjne petycje papierowe. Szczegółowe informacje o treści petycji oraz sposobie pozyskiwania podpisów można znaleźć na profilu organizacji na Facebooku.